Padişahların Ölüm
Nedenleri
36 Osmanlı padişahının 27’si çeşitli hastalıklar
sonucu vefat ederken, 1’i savaş meydanında şehit olmuş, 4’ü
öldürülmüş, 1’i zehirle intihar etmiş, 1’i zehirlenmiştir. 2
padişahın ecelleriyle mi öldüğü, yoksa öldürüldükleri mi hâlâ
tartışmalıdır.
Padişahların ölüm sebeplerinin başında beyin
kanaması gelmektedir. 6 Osmanlı padişahı beyin kanamasından vefat
etmiştir. Kanser ve verem ikinci sıradadır. Osmanlı padişahlarının
ikisi prostat, biri de mide kanseri olmak üzere dördü kanserden
ölmüştür. Dört padişah veremden ölürken bunların üçü baba, oğul ve
torun olmaları dikkat çekicidir: Sultan İkinci Mahmut, Sultan
Abdülmecit ve İkinci Abdülhamit. Kalp hastalıkları da padişahların
ölüm sebepleri arasında önemli bir yer tutar. İki padişah kalp
yetmezliğinden, iki padişah da kalp krizinden ölmüşlerdir. Osmanlı
padişahlarının ölümünde şeker hastalığının vücutta yıllarca süren
tahribatı da önemli bir rol oynamış, üç Osmanlı padişahı şeker
hastalığının neticesinde vefat etmişlerdir. Bunlar, Üçüncü Ahmet,
Beşinci Murat ve Beşinci Mehmet Reşat’tır. Birer padişahın ölümüne
sebep olan rahatsızlıklar ise zatürree, siroz, iç kanama, böbrek
yetmezliği, sara ve felçtir. Savaş meydanlarında şehit olan tek
Osmanlı padişahı Birinci Murat’tır. Timur’un eline esir düşen
Yıldırım Beyazıt zehir içerek intihar ederken, İkinci Beyazıt
zehirlenmiş, İkinci Osman, Sultan İbrahim, Üçüncü Selim ve Dördüncü
Mustafa isyanlar ve taht kavgaları yüzünden öldürülmüşlerdir.
Osmanlı padişahlarının sağlığıyla bir hekimbaşının başkanlığında
saraya bağlı “Hassa Hekimleri” teşkilatı ilgilenirdi. Hekimbaşıların
görevde kalmaları hükümdarların sağlığıyla yakından ilgiliydi.
Padişah herhangi bir hastalıktan vefat ederse hekimbaşı görevinden
alınırdı. Osmanlılar da sağlık ve hekimlerle ilgili geniş bilgi
Biofarma tarafından Coşkun Yılmaz ve Necdet Yılmaz’ın editörlüğünde
çıkan Osmanlılar da Sağlık isimli iki ciltlik kitapta bulunabilir.
NASIL ÖLDÜLER?
Osmanlı padişahlarının ölüm sebepleri
hakkında tarihçilerin doktorlarla işbirliği yapmaları sonucunda
çeşitli araştırmalar yapıldı. Ekrem, Uykucunun “Osmanlı Padişahları
Nasıl Öldüler Nasıl Öldürüldüler” ile Zeynep Dramalı'nın “Tarihi
Tersten Okumak” isimli kitapları ve Bedi Şehsuvaroğlunun “V. Türk
Tarih Kongresi deki tebliği padişah ölümlerinin sebeplerini anlatır.
OSMAN GAZİ: Osmanlı İmparatorluğu’nun kurucusu olan Osman Gazi
1326’da kalp yetmezliğinden öldü.
ORHAN GAZİ: 82 yaşındayken
felç yüzünden 1362’de öldü.
ÇELEBİ MEHMET: 1421’de yüksek
tansiyon yüzünden beyin kanaması geçirdi ve kısa bir süre sonra
öldü.
İKİNCİ MURAT: Şiddetli bir baş ağrısı sebebiyle yatağa
düştü ve üç gün sonra 3 Şubat 1451’de öldü. Ölüm sebebi beyin
kanaması veya beyindeki bir tümördür.
YAVUZ SULTAN SELİM: 21
Eylül’ü 1520’yi 22 Eylül’e bağlayan gece kanserden vefat etti.
KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN: 1566’da Sigetvar kuşatmasının son günü
6/7 Eylül gecesi beyin kanamasından öldü.
İKİNCİ SELİM: Bir
hamam alemi sırasında cariyeleri kovalarken düşüp, yaralandı.
1574’te göğüs boşluğunda meydana gelen kanama yüzünden öldü.
ÜÇÜNCÜ MURAT: 17 Ocak 1595’te prostat kanserinden öldü.
ÜÇÜNCÜ MEHMET: Bir gün saraya dönerken yolda karşılaştığı
bir meczup, “56 gün sonra gelecek kazadan kurtulamazsın. Gafil olma
padişahım” demişti. Bu olay Üçüncü Mehmet’i derinden etkiledi.
Padişah yemeden, içmeden kesildi ve 22 Aralık 1603’te kalp krizi
geçirerek öldü.
BİRİNCİ AHMET: Çok gençken, 22 Kasım 1617’de 28
yaşında mide kanserinden öldü.
BİRİNCİ MUSTAFA: Osmanlı
tarihinde tek “Deli” padişahı olan Sultan Mustafa 1623’te tahttan
indirildikten sonra 20 Ocak 1639’da bir sara nöbeti sırasında öldü.
DÖRDÜNCÜ MURAT: Osmanlı İmparatorluğu’nu eski parlak günlerine
döndüren Dördüncü Murat, gençlik döneminde çektiği sıkıntılar ve
çevresinin de etkisiyle aşırı derece de içkiye düşkündü. 8 Şubat
1640 gecesi sirozdan öldü.
DÖRDÜNCÜ MEHMET: 1687’de tahttan
indirildikten sonra dört yıl sonra 4 yıl hapis hayata yaşadı.
Yakalandığı zatürenin ilerlemesi sonucu 6 Ocak 1693’te öldü.
İKİNCİ SÜLEYMAN: 40 yıl sarayda hapis hayatı yaşadıktan sonra
1691’de tahta çıktı. Viyana bozgun yıllarında sıkıntılı geçen dört
yıllık bir padişahlığın ardından 6 Şubat 1695’te böbrek
yetmezliğinden öldü.
İKİNCİ AHMET: 6 Şubat 1695 yılında kalp
yetmezliğinden veya ödemden öldü.
İKİNCİ MUSTAFA: 1703’te bir
isyan sonucu tahttan indirildi Bu olayın üzüntüsünü üzerinden
atamadan 29 Aralık 1703’te prostat kanserinden öldü.
ÜÇÜNCÜ
AHMET: Eğlenceleriyle meşhur Lale Dönemi’nin padişahı olan Üçüncü
Ahmet, 1730’da Patrona isyanı sonucu tahttan indirildi. Yıllarca
Topkapı Sarayı’nda hapis hayatı yaşadıktan sonra, şeker hastalığının
vücudunda meydana getirdiği tahribatın sonucunda 24 Haziran 1736’da
öldü.
BİRİNCİ MAHMUT: 21 yıl padişahlık yaptıktan sonra, 13
Aralık 1754’te bir Cuma namazı dönüşünde saraya dönerken attan
düşüp, beyin kanaması geçirip öldü.
ÜÇÜNCÜ OSMAN: Üç yıllık
hükümdarlığını sonunda 1757’de veremden veya mide kanserinden 30
Ekim 1757’de öldü.
ÜÇÜNCÜ MUSTAFA: Yüksek tansiyon hastası olan
padişah 21 Ocak 1774’te beyin kanamasından öldü.
BİRİNCİ
ABDÜLHAMİT: 1787-1791 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında, Anapa Kalesi’nin
Rusların eline geçtiği haberi üzerine beyin kanaması geçirdi ve bir
süre sonra 7 Nisan 1789’da öldü.
İKİNCİ MAHMUT: Osmanlı
modernleşmesinin başlatıcısı olan İkinci Mahmut aşırı derecede içki
içerdi. 28 Haziran 1839’da veremden öldü.
ABDÜLMECİT:
Tanzimat dönemini başlatan sultan 25 Haziran 1861’de babası İkinci
Mahmut gibi veremden öldü.
BEŞİNCİ MURAT: Tahtta en kısa süre
duran Osmanlı padişahıdır. Müzmin şeker hastası idi. Bu hastalığın
vücudunda meydana getirdiği tahribatın neticesinde 29 Ağustos
1904’de öldü.
İKİNCİ ABDÜLHAMİT: “Kızıl Sultan mı, Ulu Hakan
mı” diye Osmanlı tarihinin en çok tartışılan padişahı olan İkinci
Abdülhamit, 10 Şubat 1918’de Beylerbeyi Sarayı’nda 76 yaşındayken
yakalandığı zatürrenin ilerlemesi sonucu veremden öldü.
BEŞİNCİ
MEHMET REŞAT: Müzmin şeker hastası idi Şekerin vücudunda yaptığı
tahribat sonucunda 3 temmuz 1918’de öldü.
ALTINCI MEHMET
VAHİDETTİN: Son Osmanlı padişahı olan Vahdettin San- Remo’da 16
MAYIS 1926’da kalp krizinden öldü.
ÖLDÜRÜLEN PADİŞAHLAR
Osmanlı tarihinde bir isyan sonucu öldürülen ilk padişah
İkinci Osman’dır. İkinci Osman, çevresindekilerin yanlış
yönlendirmesi ve kendisinin de gençliğinin verdiği tecrübesizlikle
askerin isyanına sebep oldu. Sadrazam Davut Paşa ve yanındakiler
Yedikule’de genç padişahı bir kementle yakalayıp, boğdular. Osmanlı
tarihinde ilk defa bir padişah idare ettiği insanlar tarafından
öldürülüyordu. Mayıs Öldürülen bir diğer Osmanlı padişahı Sultan
İbrahim’dir. Sultan İbrahim, 7 Ağustos 1648’de tahttan indirilip,
yerine küçük yaştaki oğlu Mehmet geçirilmişti. Ancak tahttan
indirilen padişah kapatıldığı yerde on gün kalabildi. Feryatları
bütün saray halkını etkiliyordu. Sultan İbrahim’i yeniden tahtta
çıkarmak isteyenlerin sayısı artınca, Kösem Sultan ve devlet ileri
gelenleri sultanı 18 Ağustos 1648’de boğdurttular. Osmanlı tarihinde
adı yeniliklerle anılan Sultan Üçüncü Selim, Kabakçı İsyanı’yla
Mayıs 1807’de tahttan indirilip, yerine Dördüncü Mustafa
geçirilmişti. Sarayda hapsedilen padişahı tekrar tahta çıkarmak için
Nizâm-ı Cedit taraftarları Rusçuk’ta örgütlendiler. Alemdâr Mustafa
Paşa, bir orduyla İstanbul’a gelerek, Sultan Selim’i tekrar tahta
çıkarmaya teşebbüs etti. Ancak tedbirli davranmadığı için Dördüncü
Mustafa taraftarları 28 temmuz 1808’de Üçüncü Selim’i öldürdüler.
Üçüncü Selim’i öldürten Dördüncü Mustafa da aynı akıbete uğradı.
Askerlerin Dördüncü Mustafa’yı tekrar tahta çıkarmaya teşebbüs
etmesi üzerine tahtını emniyete almak isteyen İkinci Mahmut onu 17
Kasım 1808’de boğdurttu.
NASIL ÖLDÜKLERİ HÂLÂ TARTIŞILIYOR
Osmanlı tarihinin en gizemli ölümü Fatih Sultan
Mehmet’inkidir. Fatih Sultan Mehmet, Mayıs 1481’de Mısır Memluk
devleti üzerine sefere çıktı. Gebze yakınlarında hastalanınca
başhekimi leri müdahale etti, ancak sultanı tedavi edemeyince eski
başhekim Yakup Paşa, sultanı iyileştirmekle görevlendirildi. Yakup
Paşa, bazı ilaçlar vererek padişahın sancısını azaltmak istedi fakat
ilaçların bir faydası olmadı. Fatih kısa bir komadan sonra 31 Mayıs
1481’de Gebze’de Hünkâr Çayırı (Tekfur Çayırı)’n da öldü. Fatih
dönemi uzmanı Franz Babinger, sultanın zehirlenerek öldürüldüğünü
iddia eti. Bu görüş ilim çevrelerinde günümüze kadar süren
tartışmalara sebep oldu. Şehabettin Tekindağ ve başka bilim adamları
da sultanın ölümünün eceliyle olduğu, zehirlenmediğini savundular.
Bütün araştırmalara rağmen Fatih’in ölümündeki çözülemedi.
İNTİHAR MI ETTİ? ÖLDÜRÜLDÜ MÜ?
1861 ile 1876 yılları
arasında Osmanlı tahtında bulunan Sultan Abdülaziz de Fatih’ten
sonra ölümü en fazla tartışılan padişahtır. Tahttan indirildikten
birkaç gün sonra 4 Haziran 1876’da Feriye Sarayı’nda bilekleri
kesilmiş bir halde bulunan padişahın tahtan indirilmenin üzüntüsü
ile intihar ettiği söylenir. Ancak öldürülmüş olma ihtimali daha
kuvvetlidir.
ZEHİR VE ÖLÜM
En büyük Osmanlı
komutanlarından olan Yıldırım Beyazıt 1402’de Ankara Muharebesi’nde
Timur’a esir düşmüştü. İçine düştüğü durumu hazmedemeyen padişah,
yüzüğündeki zehir'i içerek 8 Mart 1403’te Akşehir’de intihar etti.
Zehirle ölen bir diğer Osmanlı padişahı da aynı ismi taşır. Fatih’in
oğlu İkinci Beyazıt, Nisan 1512’de askerin isyanı sonucunda oğlu
Yavuz Sultan Selim lehine tahttan çekildikten sonra ömrünün
kalanının geçireceği Dimetoka'ya doğru yola çıktı, ancak buraya
varamadan 21 Mayıs 1512’de yolda öldü. Muhtemelen Yavuz, ileride bir
taht kavgasını çıkmasını önlemek için babasını zehirletmişti.
ŞEHİT SULTAN
Birinci Murat harp sahrasında şehit olan
tek Osmanlı padişahıdır. 15 Haziran 1389’da Sırplar’ın büyük bir
bozguna uğradığı Birinci Kosova Savaşı’nın sonunda, Sırp Kralı
Lazar’ın damadı Miloş Obroneviç padişahın huzuruna çıktığı sırada,
göğsünde sakladığı hançeri Birinci Murat'a saplayarak sultanı şehit
etti.
| |