Edep
Nedir
Çıktım ilim meclisine kıldım eyledim taleb,
Meğer
ilim çok ötelerdeymiş illa edeb illa edeb.
Edep;
takatin yettiği kadar haykırmak
nefsine sessizce
edepsizler duyana kadar
gözyaşıyla yüzü
yıkamaktır edep...
Edeb bir tac-ı nur imiş
Hüda'dan
Giy ol tacı emin ol her beladan
Edep?, insanı hayvandan ayıran bir
özellik? ?Âdemî zâde eger bî edebest, âdem nist/Fark der cismi benî
âdemü hayvan edebest.?
Mevlâna, Mesnevisinde böyle diyor.
Eskilerin, insanı değerlendirmedeki bir ölçüsüydü edep? Yani
Mevlâna�ya göre, ?Âdemoğlunda edep bulunmazsa, o âdem değildir.
İnsan ile hayvan cismi arasındaki fark edeptir.?
?Ehl-i
diller arasında aradım; kıldım talep/Her hüner makbul imiş; illâ
edep illâ edep.? Demek ki edep, ilimden öte bir şeyâ�¦ Onsuz ilim
tahsil etmenin pek de bir önemi yok. Daha doğrusu, tahsil edilen
ilim, eğer sahibine edep kazandırmamışsa, ona ilim değil, malumat
demek daha doğru olur. Onun için, ?Edep ehli ilimden hâlî
olmaz/Edepsiz ilim okuyan âlim olmaz.? denilmiştir.
Bir gün Peygamberimizin lâl-ü güher
beyanları karşısında, Hazreti Ebubekir Efendimiz kendini tutamayıp
?Ey Allahın Resulü!? der. ?Bu kadar güzel konuşup davranmayı, bu
kadar mükemmel edebi nereden öğrendin?? Efendimiz şöyle buyurur:
?Beni Rabbim terbiye etti; ne güzel terbiye etti!?
Edep
kelimesini, ?Sadece büyüklere saygı göstermek.? şeklinde, dar bir
anlam içine hapsedersek, bu kelimeye haksızlık etmiş oluruz.
Bakışımızdan duruşumuza kadar her şey, edep kelimesinin kapsama
alanına girer. Öyleyse sakın terk-i edepten! Edep, ?hayâ? demekse
eğer, o da Efendimizin ifadesine göre dinin yarısıysa, geriye ne
kalıyor ki? Velhasıl illâ edep, illâ edep!?
Hz
peygamber (s.a.s) 'in sünnetine uygun olarak yapılan
hareketlerdir.''ALLAH'ın ve peygamber'in emir ve yasaklarına uygun
biçimde hareket etmektir.
Güzel ahlak konusunda da örnegimiz
olan Hz.Peygamber (s.a.s) ahlakça insanların en güzeli
idi.Peygamberimizin güzel ahlakı tarif ederken şöyle buyurmuştur:''
iyilik güzel ahlaktır;fenalık da kalbin yatışmadıgı ve halkın
duymasını hoş görmediğin şeydir.''buyurmuştur.
''İnsanlarınen
hayırlısı ahlakça en güzel olanıdır .''''Kıyamet günü müminin
mizanında güzel ahlaktan daha agır bir şey bulunmaz ve her halde
ALLAH ,çirkin ve kötü sözlü kimseyi sevmez.''
AYET VE
HADİSLER IŞIĞINDA ADAB-I MUAŞERETTEN ÖRNEKLER
*Herkese karşı
tatlı dilli güler yüzlü açık kalpli olmak ALLAH iyi huylu güler
yüzlü kimseyi sever.
*Kötülüğe karşı iyilikte bulunmak ve halkın
eziyetlerine karşı sabırlı olmak .ALLAH katında sıddıkların
mertebelerine erişmek için zulmedeni affetmek ,irtibatıkurmak
esirgeyenne esirgemeden vermek gerekir.
*Küskünlüğe ,dargınlığa
,düşmanlığa son vermek .MÜSLÜMAN 'ın müslümanla üç günden fazla
dargın kalması helal degildir.
*Dargın iki müslümanın arasını
bulmaya çalışmak ,yalan söylemenin caiz oldugu yerlerden biri
dargınların barışmalarını saglamak için söylenen yalandır.
*İnsanların kusurlarını arşatırmamak ,bilakis bu kusurları
örtmeye çalışmak.
*Her insanla kapasite ve mevkilerine göre
konuşmak cahille ilmi konuşma yapılamayacagı gibi ,alimlede cahille
konuşuldugu gibi konuşulmaz .insanlara akıllarına göre hitap
edilmelidir.
*Büyüklere hürmet ve saygı;küçüklere ,düşkünlere
şefkat ve merhamet ;özellikle aile arasındaki fertlere iyi muamele
etmek İslam'ın esaslarındandır.
*Herkes hakkında hayır dilemek
ve yardımda bulunmak müslüman kardeşliğin bir özelliğidir.
*Selam müslümanlar arasında sevgi baglarının kurulmasında önemli
bir arçtır.selam vermek sünnet almak farzdır.
*Karşılaşan iki
müslüman birbirlerinin ellerini tutarak müsafaha eder,Peygamber'e
(s.a.s)salavat okur,hal hatır sorarlar.
*Aksırana karşı hayır
dua etmek .aksıran kişi ''elhamdülillah'' der,yanındakimüslüman
''yerhamükellah''yani ''allah sana merhamet etsin' diye dua eder.
| |